خرمشهر در ساحل شرقي كارون واقع است در محلي كه كارون با پيوستن به شط العرب اروندرود را تشكيل مي‌دهد. در همين نقطه عيلاميان شهري به نام ناژيتو بنا كرده بودند تا از ورود دشمنان خود از ورودي رودخانه كارون پاسداري كنند. سالها بعد هخامنشيان شهر ديگري به نام آگينس را در اين منطقه بنا نهادند.
پس از گدشت قرن‌ها و قبل از ورود اسلام به اين منطقه شهري به نام بارما وجود داشته است كه در زمان خلافت عمر بن خطاب به بيان تغيير نام داده است.
با ويراني شهر بيان در جايي نزديك ويرانه‌هاي آن در بخش غربي رودخانه كارون، شهر كوچكي به نام محرزي بنا شد كه اكنون نيز وجود دارد و بخشي از شهرستان خرمشهر مي‌باشد. محرزي ساليان درازي بندرگاه كشتيهاي بازرگاني و پايگاه داد و ستد بود. با گسترش بخش شرقي رودخانه كارون بعد از چندين سال، نام محمره به خود گرفت.

در مورد وجه تسميه محمره در بعضي از كتب تاريخي آمده است كه چون در بعضي از مواقع رود كارون سرخ رنگ مي‌شودآن را ماء الحمرء (آب سرخ) نام نهادند و به اين نام تا سال 1314 ه.ش خوانده مي‌شد تا اينكه فرهنگستان نام آن را به خرمشهر تغيير داد و تا كنون به همين نام معروف است.

موقعيت جغرافيايي
شهرستان خرمشهر با مختصات 48 درجه و 11 دقيقه طول جغرافيايي و 30 درجه و 25 دقيقه عرض جغراقيايي با مساحتي در حدود 4552 كيلو متر مربع در منتهي اليه جنوب غربي ايران در استان خوزستان واقع است. اين شهر به طور كلي در شوره زار قرار دارد و حداكثر ارتفاع آن از سطح دريا حدود 8 متر است. رود كارون از ميان آن مي‌گذرد و اين شهرستان را به دو قسمت غربي و شرقي تقسيم مي‌كند

بندر خرمشهر
خرمشهر به دليل داشتن شرايط مناسب از ديرباز تاكنون به عنوان بندري استراتژيك هميشه مورد توجه و پايگاه داد و ستد بوده‌است. ايجاد تاسيسات نفتي در خوزستان و مخصوصا يكي از بزرگترين پالايشگاه‌هاي جهان در مجاورت خرمشهر و همچنين ايجاد تنگه سوئز در مصر باعث ترقي و رونق فوق العاده خرمشهر گرديد زيرا كشتي‌هاي فراواني در اين بندر پهلو مي‌گرفتند با آغاز جنگ جهاني اول و رفت و آمد كشتي‌هاي طرفين جنگ مخصوصا كشتي‌هاي انگليسي گسترش يافت و بر فعاليت اقتصادي اين شهر بيش از پيش مي‌افزودند.
در سال 1318 ه.ش اولين اسكله تجاري بزرگ در خرمشهر براي پهلو گرفتن كشتي‌هاي اقيانوس‌پيما مورد بهره‌برداري قرار گرفت. در زمان جنگ جهاني دوم انگلستان به بهانه ارسال و ترانزيت اسلحه و مهمات براي شوروي با استفاده از بندر خرمشهر، كنترل اين بندر را در دست گرفتند و شش اسكله ديگر نيز ساخته شد كه اين امردر پيروزي متفقين نقش عمده اي را ايفا ‌كرد.